Mùa báo cáo tài chính Quý 3/2026 đã gần khép lại. Tin vui là lợi nhuận toàn thị trường tăng 47% so với cùng kỳ. Nhưng khi nhìn kỹ, gần một nửa mức tăng đến từ chỉ hai doanh nghiệp (VIC và VHM). Bài viết này giải thích bức tranh chung, từng ngành trong số 19 ngành, và những cổ phiếu nổi bật, bằng ngôn ngữ dễ hiểu.
Tóm tắt nhanh
- Độ phủ: 998/1.518 doanh nghiệp đã công bố, chiếm 98,6% vốn hóa, nên số liệu khá đầy đủ.
- Lợi nhuận Q3/2026 tăng 47,0% so với cùng kỳ (Q2/2026: +49,1%). Lợi nhuận 9 tháng đạt 94,4% kế hoạch cả năm.
- Tập trung cao: VIC và VHM chiếm khoảng 53% phần lợi nhuận tăng thêm. Nếu bỏ hai mã này, mức tăng còn +22,3%.
- Phân hóa theo quy mô: nhóm vốn hóa lớn VN30 tăng +80,5%, nhóm VNMID −8,2%, nhóm nhỏ VNSML −19,6%.
- Phân hóa theo ngành: Tài nguyên cơ bản, Dầu khí, Tiện ích, Bán lẻ và Ngân hàng tăng tốt thật sự; Dịch vụ tài chính (−45,5%) giảm sâu nhất.
- Định giá: 15/18 ngành đang có P/E thấp hơn mức trung bình 3 năm của chính ngành đó.
1. Bức tranh toàn thị trường
Lợi nhuận toàn thị trường tăng trên 30% trong năm quý liên tiếp. Doanh thu của 987 doanh nghiệp có số liệu so sánh tăng 44,1%, còn biên lợi nhuận gộp của nhóm phi tài chính mở rộng từ 15,7% lên 20,2%. Lũy kế 9 tháng, lợi nhuận tăng 43,7% và đã tương đương lợi nhuận cả năm 2025.
Lợi nhuận tăng đều hay tăng nhờ vài “ông lớn”?
VIC (nền Q3/2025 rất thấp) và VHM cùng đóng góp 40,7 nghìn tỷ đồng, tức khoảng 53% phần lợi nhuận tăng thêm của cả thị trường. Biểu đồ dưới đây cho thấy lợi nhuận đi từ 164,4 lên 240,6 nghìn tỷ đồng như thế nào.
Theo quy mô vốn hóa: cổ phiếu lớn hưởng lợi nhất
Mức tăng không đồng đều giữa các nhóm. Nhóm VN30 (30 cổ phiếu vốn hóa lớn nhất) tăng tốc lên +80,5%, trong khi VNMID (nhóm vừa) chuyển sang giảm −8,2% và VNSML (nhóm nhỏ) giảm −19,6%, quý giảm thứ hai liên tiếp.
Nhóm tài chính và phi tài chính
| Nhóm | Số doanh nghiệp | Doanh thu Q3 | Lợi nhuận Q3 | Lợi nhuận 9 tháng | % DN tăng lợi nhuận |
|---|---|---|---|---|---|
| Tài chính | 86 | +16,8% | +9,5% | +16,8% | 44,2% |
| Phi tài chính | 901 | +50,3% | +86,7% | +70,8% | 54,4% |
| Tổng mẫu | 987 | +44,1% | +46,4% | +43,7% | 53,5% |
Hiện chỉ khoảng 53% doanh nghiệp có lợi nhuận tăng, và 139 doanh nghiệp đang lỗ. Nói cách khác, mức tăng 47% là “mức tăng của một số ít doanh nghiệp rất lớn”, chứ chưa phải mức tăng chung của số đông.
2. Bản đồ 19 ngành
Biểu đồ dưới sắp xếp 19 ngành theo tốc độ tăng lợi nhuận Q3. Nhưng cần đọc kèm một điều: nhiều ngành có mức tăng rất lớn chỉ vì một doanh nghiệp hoặc vì nền so sánh năm trước quá thấp. Vì vậy báo cáo còn tính “tăng trưởng lõi”, tức tăng trưởng sau khi loại những trường hợp đặc biệt đó.
Ngành nào kéo lợi nhuận cả thị trường?
Trong mức tăng +76,2 nghìn tỷ đồng của toàn thị trường, riêng Bất động sản đóng góp +42,4 nghìn tỷ. Ở chiều ngược lại, Dịch vụ tài chính kéo giảm 6,5 nghìn tỷ.
Bảng tổng hợp 19 ngành
P/E hiện tại in màu xanh nghĩa là thấp hơn mức trung bình 3 năm của chính ngành đó.
| Ngành | Tỷ trọng vốn hóa | Lợi nhuận Q3 (so cùng kỳ) | Tăng trưởng lõi | Đã đạt kế hoạch năm (9T) | P/E hiện tại | P/E TB 3 năm |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Bất động sản | 29,7% | +344,7% | −29,2% | 100,4% | 13,8 | 24,7 |
| Ngân hàng | 26,1% | +21,1% | +20,2% | 76,9% | 7,6 | 8,4 |
| Thực phẩm & Đồ uống | 7,0% | +29,5% | +3,2% | 102,9% | 10,4 | 14,6 |
| Hàng & Dịch vụ công nghiệp | 5,4% | −13,2% | −5,7% | 106,6% | 8,5 | 14,0 |
| Dịch vụ tài chính | 5,3% | −45,5% | −44,7% | 59,6% | 16,8 | 17,1 |
| Tiện ích | 4,6% | +58,6% | +33,1% | 144,7% | 9,7 | 13,2 |
| Tài nguyên cơ bản | 3,5% | +182,8% | +156,1% | 118,4% | 9,9 | 16,5 |
| Du lịch & Giải trí | 3,5% | −1,9% | −43,2% | 158,0% | 15,5 | 23,5 |
| Viễn thông | 2,7% | −15,6% | +13,0% | 86,5% | – | – |
| Xây dựng & Vật liệu | 2,4% | −32,5% | +1,6% | 76,7% | 9,4 | 17,8 |
| Dầu khí | 2,4% | +346,0% | +57,1% | 396,6% | 9,5 | 18,7 |
| Hóa chất | 2,2% | +30,8% | −8,7% | 143,0% | 7,7 | 12,7 |
| Bán lẻ | 1,7% | +80,2% | +46,6% | 103,9% | 9,8 | 19,8 |
| Công nghệ thông tin | 1,1% | +10,4% | +15,0% | 79,8% | 12,3 | 21,2 |
| Bảo hiểm | 1,0% | +0,9% | −6,2% | 120,0% | 8,8 | 9,9 |
| Y tế | 0,6% | −11,9% | +3,2% | 69,6% | 14,6 | 14,0 |
| Hàng cá nhân & Gia dụng | 0,5% | −22,3% | +16,6% | 59,2% | 4,8 | 9,2 |
| Truyền thông | 0,3% | +285,8% | +19,1% | 138,8% | 25,5 | 24,9 |
| Ô tô & Phụ tùng | 0,2% | −10,1% | +52,1% | 58,6% | 20,4 | 17,1 |
3. Từng ngành nói gì?
Báo cáo chia 19 ngành thành bốn nhóm, dựa trên hai câu hỏi: lợi nhuận công bố tăng hay giảm, và tăng trưởng lõi (sau khi loại trường hợp đặc biệt) có đạt 20% hay không. Số in đậm ở góc phải mỗi thẻ là mức tăng/giảm lợi nhuận Q3 so với cùng kỳ.
Ngân hàng+21,1%
Không ngân hàng nào lỗ. MBB (+2.468 tỷ), CTG (+2.386 tỷ) và BID (+2.378 tỷ) đóng góp nhiều nhất; STB (−1.555 tỷ) và EIB (−301 tỷ) giảm nhiều nhất.
Sau 9 tháng, tín dụng tăng trung vị +10,1%, nhanh hơn huy động (+8,3%). Biên lãi ròng (NIM) trung vị 3,02%; nợ xấu trung vị 2,25%.
Tiện ích+58,6%
Nhờ GAS (+2.027 tỷ), PGV (+1.056 tỷ) và POW (+1.050 tỷ). Bỏ GAS và PGV, ngành vẫn tăng 33,1%. Doanh thu +29,4%.
Tài nguyên cơ bản+182,8%
Dẫn đầu là HPG (+4.229 tỷ), MSR (+2.143 tỷ), KSV (+1.814 tỷ). Doanh thu +54,4%, biên lợi nhuận gộp mở rộng từ 11,2% lên 14,2%.
Dầu khí+346,0%
BSR đóng góp +8.060 tỷ; PLX (+630 tỷ) và OIL (+591 tỷ) cũng tăng mạnh, PVD giảm 207 tỷ. Doanh thu +84,7%, biên gộp 5,0% → 6,9%.
Bán lẻ+80,2%
MWG (+1.323 tỷ) và FRT (+222 tỷ) dẫn đầu. Doanh thu +33,1%, biên gộp 16,4% → 17,9%. Lợi nhuận ngành tăng trên 60% trong năm quý liên tiếp.
Bất động sản+344,7%
Mức tăng lớn nhất thị trường, nhưng gần như toàn bộ đến từ VIC (+21.714 tỷ, nền Q3/2025 thấp) và VHM (+18.962 tỷ). Bỏ hai mã này, lợi nhuận phần còn lại giảm 29,2%.
Doanh thu +199,9%, biên gộp 10,9% → 42,1%. NVL cải thiện (+1.997 tỷ); KSF (−1.324 tỷ), HDC và IDC giảm mạnh. 18 doanh nghiệp lỗ.
Thực phẩm & Đồ uống+29,5%
MSN đóng góp chính (+2.462 tỷ). Bỏ MSN và IDP, ngành chỉ tăng 3,2%. VNM tăng 17,3%; VHC, DBC, SAB giảm. Doanh thu +19,2%, biên gộp gần như đi ngang (26,3% → 26,1%).
Hóa chất+30,8%
Tăng nhờ GVR (+1.439 tỷ) và DHB. Bỏ hai mã này, lợi nhuận giảm 8,7%; DGC, DDV, DPM giảm mạnh nhất. Doanh thu +20,5% nhưng biên gộp thu hẹp 19,8% → 18,0%.
Công nghệ thông tin+10,4%
Chủ yếu nhờ FPT (+288 tỷ). Điểm lạ: doanh thu ngành giảm 10,0%, biên gộp 30,5% → 24,5%. Riêng FPT, doanh thu Q3 giảm từ 17.205 tỷ xuống 13.754 tỷ, nhưng lợi nhuận vẫn tăng từ 2.435 tỷ lên 2.723 tỷ.
Bảo hiểm+0,9%
BVH, ABI, AIC tăng; MIG, BMI, PVI giảm. Doanh thu phí bảo hiểm thuần +10,0%. Lũy kế 9 tháng lợi nhuận tăng 13,6%.
Truyền thông+285,8%
Mức tăng cao chủ yếu do VNZ có nền Q3/2025 thấp (+414 tỷ). Bỏ VNZ, EID, DVV, ngành tăng 19,1%. Ngành nhỏ, chỉ 0,3% vốn hóa.
Viễn thông−15,6%
Giảm chủ yếu do VGI (−828 tỷ); FOX vẫn tăng (+122 tỷ). Bỏ VGI, ngành tăng 13,0%. Ngành chỉ có 5 doanh nghiệp đủ số liệu so sánh nên chưa tính được P/E trung vị.
Xây dựng & Vật liệu−32,5%
Giảm gần như hoàn toàn do VCG (−2.976 tỷ, nền Q3/2025 cao). Bỏ VCG, ngành tăng 1,6%. Doanh thu +12,2%, biên gộp 15,4% → 16,4%; 34 doanh nghiệp lỗ.
Y tế−11,9%
Giảm chủ yếu do DHG (−111 tỷ). Doanh thu gần như đi ngang (+1,3%), biên gộp nhích lên 27,2%. Lũy kế 9 tháng lợi nhuận giảm 17,3%.
Hàng cá nhân & Gia dụng−22,3%
Báo cáo ghi nhận PNJ lỗ trong Q3 (−753 tỷ đồng so với cùng kỳ) là nguyên nhân chính. Bỏ PNJ, ngành tăng 16,6%; VGT, XHC, GIL tăng mạnh nhất. Doanh thu +9,2%, biên gộp 17,0% → 15,5%.
Hàng & Dịch vụ công nghiệp−13,2%
Giảm sau 4 quý tăng liên tiếp, tập trung ở GEE (−970 tỷ), ACV (−561 tỷ), GEX (−376 tỷ). Doanh thu vẫn +23,3% nhưng biên gộp thu hẹp 19,7% → 18,3%. PHP, GMD, PVT tăng nhiều nhất.
Dịch vụ tài chính−45,5%
Ngành giảm sâu nhất thị trường, 11 doanh nghiệp lỗ. VIX, VPX và VND giảm mạnh nhất. Nguyên nhân chính nằm ở các công ty chứng khoán (xem biểu đồ bên dưới).
Du lịch & Giải trí−1,9%
Con số chung chỉ giảm nhẹ vì HVN giảm 472 tỷ nhưng VPL tăng 479 tỷ. Bỏ VPL, lợi nhuận phần còn lại giảm 43,2%. Doanh thu +29,6% nhưng biên gộp co từ 13,8% xuống 9,3%; 7 doanh nghiệp lỗ.
Ô tô & Phụ tùng−10,1%
Chưa đại diện vì mới có khoảng một nửa vốn hóa công bố. Giảm chủ yếu do SVC (−279 tỷ); VVS và HHS tăng.
Vì sao Dịch vụ tài chính giảm mạnh?
Phần lớn do các công ty chứng khoán. So với Q3/2025, lãi tự doanh giảm từ 12.055 xuống 4.975 tỷ đồng và doanh thu môi giới giảm từ 5.915 xuống 2.349 tỷ đồng. Chỉ có lãi cho vay ký quỹ (margin) tăng, từ 7.304 lên 9.869 tỷ đồng.
4. Định giá: đang rẻ hay đắt so với lịch sử?
P/E cho biết nhà đầu tư đang trả bao nhiêu đồng cho mỗi đồng lợi nhuận một năm. So với mức trung bình 3 năm của chính từng ngành, 15/18 ngành đang có P/E thấp hơn. Chênh lệch lớn nhất ở:
- Bán lẻ: 9,8 lần so với trung bình 19,8 lần.
- Dầu khí: 9,5 lần so với 18,7 lần.
- Hàng cá nhân & Gia dụng: 4,8 lần so với 9,2 lần.
Ba ngành có P/E đang cao hơn trung bình 3 năm là Y tế, Truyền thông, và Ô tô & Phụ tùng (nhóm này chưa đại diện).
5. Tiến độ kế hoạch năm 2026 và quý cuối năm
Kế hoạch còn lại cho Quý 4 chỉ khoảng 5,6%, trong khi bình quân mỗi quý trong 9 tháng đã đạt 31,5%. Quý 4/2025 là một nền so sánh cao (lợi nhuận 206.934 tỷ đồng, tăng 48,9%), nên Q4/2026 sẽ phải so với một nền cao hơn nhiều so với Q3. Ngoài ra có 265 doanh nghiệp đã đạt từ 75% kế hoạch năm trở lên.
Các ngành đã đạt hoặc vượt kế hoạch năm sau 9 tháng gồm Bất động sản (100,4%), Thực phẩm & Đồ uống (102,9%), Hàng & Dịch vụ công nghiệp (106,6%), Tiện ích (144,7%), Tài nguyên cơ bản (118,4%), Du lịch & Giải trí (158,0%), Dầu khí (396,6%), Hóa chất (143,0%), Bán lẻ (103,9%), Bảo hiểm (120,0%) và Truyền thông (138,8%). Ngân hàng mới đạt 76,9%, Dịch vụ tài chính 59,6%.
6. Cổ phiếu đáng chú ý trong báo cáo
Báo cáo có một bộ lọc định lượng: cổ phiếu có thanh khoản bình quân 3 tháng từ 3 tỷ đồng/phiên, doanh thu Q3 tăng, lợi nhuận Q3 tăng từ 20% và không thuộc diện nền so sánh thấp. Điểm xếp hạng là trung bình thứ hạng của bốn tiêu chí: tăng trưởng lợi nhuận, cải thiện biên gộp, tiến độ kế hoạch năm và mức chiết khấu P/E so với trung bình 3 năm.
Mười cổ phiếu có kết quả Q3 nổi bật
| Mã | Ngành | Vốn hóa (nghìn tỷ) | Doanh thu Q3 | Lợi nhuận Q3 | P/E | P/E TB 3 năm |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. BSR | Dầu khí | 135,7 | +68,8% | +888,2% | 4,9 | 24,2 |
| 2. VHM | Bất động sản | 509,3 | +419,9% | +453,2% | 5,2 | 9,7 |
| 3. KSV | Tài nguyên cơ bản | 33,3 | +144,4% | +304,9% | 6,2 | 26,8 |
| 4. OIL | Dầu khí | 13,1 | +175,8% | +472,0% | 10,9 | 29,8 |
| 5. NT2 | Tiện ích | 6,3 | +45,6% | +95,4% | 4,3 | 24,4 |
| 6. VVS | Ô tô & Phụ tùng | 3,0 | +33,0% | +154,7% | 3,8 | 8,8 |
| 7. VGC | Xây dựng & Vật liệu | 17,8 | +16,6% | +402,9% | 9,9 | 17,8 |
| 8. TV2 | Hàng & DV công nghiệp | 1,8 | +103,7% | +360,6% | 8,4 | 29,4 |
| 9. TCH | Bất động sản | 11,9 | +466,1% | ›+999% | 14,9 | 22,0 |
| 10. PLC | Hóa chất | 1,5 | +22,5% | +123,0% | 8,2 | 30,3 |
Năm “điểm trừ” lớn
Là các doanh nghiệp vốn hóa từ 5.000 tỷ đồng có lợi nhuận Q3 giảm từ 30% trở lên, sắp theo mức giảm tuyệt đối.
| Mã | Ngành | Vốn hóa (nghìn tỷ) | Doanh thu Q3 | Lợi nhuận Q3 | P/E | P/E TB 3 năm |
|---|---|---|---|---|---|---|
| VCG | Xây dựng & Vật liệu | 10,5 | −25,6% | −90,7% | 9,4 | 13,0 |
| VIX | Dịch vụ tài chính | 30,4 | −36,4% | −92,9% | 18,1 | 13,6 |
| STB | Ngân hàng | 122,7 | +17,2% | −53,6% | 80,5 | 19,9 |
| KSF | Bất động sản | 56,4 | −94,2% | −97,5% | 4,8 | 26,4 |
| VPX | Dịch vụ tài chính | 41,9 | +0,1% | −64,6% | 11,0 | 12,1 |
7. Cách đọc đúng bộ số liệu này
- Đừng chỉ nhìn con số +47%. Hãy xem thêm con số +22,3% (khi bỏ VIC và VHM) và tăng trưởng lõi của từng ngành.
- Nền so sánh quan trọng. Một khoản lợi nhuận tăng 300% có thể chỉ vì quý cùng kỳ năm trước quá thấp.
- Lợi nhuận tăng không có nghĩa là giá cổ phiếu sẽ tăng. Giá cổ phiếu còn phụ thuộc kỳ vọng, dòng tiền và định giá.
- Số liệu chưa kiểm toán. Báo cáo tài chính quý là số liệu chưa kiểm toán/soát xét và có thể được điều chỉnh sau này.
Giải thích thuật ngữ
- LNST-CĐTS (NPAT-MI)
- Lợi nhuận sau thuế của cổ đông công ty mẹ, tức phần lợi nhuận thực sự thuộc về cổ đông của doanh nghiệp.
- So với cùng kỳ (YoY)
- So sánh với cùng quý của năm trước (Q3/2026 so với Q3/2025).
- Tăng trưởng lõi
- Tăng trưởng lợi nhuận sau khi loại các doanh nghiệp có nền so sánh thấp và doanh nghiệp đóng góp trên 50% thay đổi của nhóm. Giúp thấy mức tăng “thật” của phần còn lại.
- Nền so sánh thấp
- Quý cùng kỳ năm trước có lợi nhuận quá nhỏ, khiến phần trăm tăng năm nay trông rất lớn.
- Biên lợi nhuận gộp
- Phần trăm doanh thu còn lại sau khi trừ giá vốn. Biên gộp mở rộng nghĩa là doanh nghiệp giữ lại nhiều hơn trên mỗi đồng doanh thu.
- 9T/KH
- Lợi nhuận 9 tháng chia cho kế hoạch lợi nhuận cả năm. Mốc chuẩn sau ba quý là 75%.
- P/E
- Giá thị trường (vốn hóa) chia cho lợi nhuận 4 quý gần nhất. Càng thấp thì mức giá càng “nhẹ” so với lợi nhuận.
- VN30, VNMID, VNSML
- Các nhóm cổ phiếu theo quy mô vốn hóa: lớn, vừa và nhỏ.
- NIM, nợ xấu
- NIM là biên lãi ròng của ngân hàng; nợ xấu là các khoản vay nhóm 3 đến 5 trên tổng dư nợ.
Nguồn: Chứng khoán Yuanta Việt Nam, “Báo cáo cập nhật kết quả kinh doanh Quý 3/2026: Số liệu toàn thị trường và 19 ngành” (10/11/2026), dựa trên số liệu FiinX và FiinTrade. Các biểu đồ trong bài được vẽ lại từ số liệu của báo cáo gốc. Bài viết là bản tổng hợp và diễn giải lại nhằm mục đích thông tin, không phải lời khuyên đầu tư hay khuyến nghị mua/bán bất kỳ cổ phiếu nào. Người đọc nên tham khảo báo cáo gốc và tự đánh giá trước khi ra quyết định.