{tocify} $title = {Nội dung bài viết}
Tác giả: Carlo Zarattini
Trong thế giới đầu tư, những câu chuyện về các nhà giao dịch đạt được lợi nhuận phi thường luôn xuất hiện trên các mặt báo. Những “phù thủy thị trường” này được ca ngợi, truyền cảm hứng cho rất nhiều người noi theo chiến lược của họ. Nhưng bao nhiêu phần trăm thành công của họ đến từ kỹ năng, và bao nhiêu là do may mắn? Mặc dù khó có thể trả lời câu hỏi này một cách dứt khoát, chúng tôi đã thực hiện một thí nghiệm để giúp người đọc hiểu rõ hơn về vai trò của may mắn trong việc tạo ra ảo tưởng về khả năng giao dịch xuất chúng.
Thí nghiệm
Hãy tưởng tượng rằng vào năm 1990, chúng tôi tổ chức một cuộc thi với 1.000 “nhà giao dịch”. Mỗi người phải chọn ngẫu nhiên 10 cổ phiếu mỗi năm. Các cổ phiếu này phải thuộc chỉ số Russell 3000 vào đầu năm đó. Danh mục đầu tư được phân bổ vốn đều (equally weighted) và giữ đến cuối năm. Trong trường hợp cổ phiếu bị hủy niêm yết (delisting), một cổ phiếu mới sẽ được chọn ngẫu nhiên để thay thế.
Cuối mỗi năm, chúng tôi tính toán lợi nhuận và xếp hạng tất cả các danh mục đầu tư. Quá trình này được lặp lại qua nhiều năm để phân tích không chỉ hiệu suất của thị trường mà còn của những nhà giao dịch đứng đầu mỗi năm.
Kết quả: Ảo tưởng về Hiệu suất Xuất sắc
Như biểu đồ bên dưới thể hiện, kết quả rất đáng chú ý:
Top 2 và 3 đạt mức lợi nhuận trung bình ấn tượng lần lượt là 241% và 196%.
Người đứng đầu mỗi năm đạt mức lợi nhuận trung bình lên tới 338%/năm, vượt xa mức trung bình của thị trường là 12%. Đặc biệt, trong các năm 2001, 2004 và 2021, người đứng top đạt lợi nhuận hơn 1.000%!
Những con số này cho thấy thành công phi thường. Tuy nhiên, vì tất cả các lựa chọn cổ phiếu đều hoàn toàn ngẫu nhiên, tỷ lệ lợi nhuận vượt trội này chỉ đơn thuần là do may mắn.
Thí nghiệm của chúng tôi không khẳng định rằng tất cả những nhà giao dịch hàng đầu hiện tại đều chỉ nhờ may mắn. Nhiều người thực sự thành công nhờ kỹ năng, chiến lược và kinh nghiệm. Tuy nhiên, khi có số lượng lớn người tham gia, xác suất thống kê đảm bảo rằng sẽ có một số ít người đạt được kết quả xuất sắc chỉ nhờ may mắn. Trong trường hợp này, với 1.000 nhà giao dịch chọn ngẫu nhiên, gần như chắc chắn sẽ có một vài người tạo ra lợi nhuận ngoạn mục.
Tại sao điều này quan trọng
- Sự ngưỡng mộ sai lầm: Ca ngợi những nhà giao dịch xuất chúng mà không xem tới bối cảnh có thể dẫn đến kỳ vọng không thực tế.
- Câu chuyện truyền thông: Những câu chuyện thành công thường bỏ qua vai trò của may mắn, khiến các nhà giao dịch mới bị hiểu lầm.
- Hành vi rủi ro cao: Việc chạy theo những kết quả may mắn có thể khuyến khích chấp nhận rủi ro quá mức dựa trên giả định sai lầm.
- Thiên kiến gần đây (Recency Bias): Thành công trong vài năm thường được đánh giá quá cao, khiến nhà đầu tư tin rằng xu hướng hiện tại sẽ tiếp diễn, dẫn đến quyết định thành công dựa vào hiệu suất ngắn hạn thay vì kết quả trong dài hạn.
Phân biệt giữa Kỹ năng và May mắn
Việc phân biệt kỹ năng và may mắn rất quan trọng nhưng thường khó khi chỉ dựa vào thông tin công khai. Dưới đây là một số gợi ý giúp nhà giao dịch tránh chạy theo những “phù thủy thị trường giả” – những người đạt lợi nhuận phi thường chỉ nhờ may mắn:
- Đánh giá tính nhất quán qua thời gian: Xem xét hiệu suất của nhà giao dịch qua nhiều năm. Tính nhất quán cho thấy kỹ năng thực sự. Lợi nhuận phi thường trong thời gian ngắn không chứng tỏ kỹ năng, bên cạnh đó còn đi kèm với mức sụt giảm (drawdown) lớn. Ví dụ: Ba năm liên tiếp đạt lợi nhuận ba chữ số sẽ kém ấn tượng hơn nếu mức sụt giảm trung bình hàng năm vượt quá 50%. Luôn đánh giá lợi nhuận so với rủi ro.
- Phân tích phương pháp và triết lý giao dịch: Tìm hiểu sâu về cách tiếp cận và triết lý giao dịch của họ. Nếu có thể, hãy cố gắng “phân tích ngược” các quy tắc giao dịch và kiểm tra định lượng trên dữ liệu lịch sử. Hãy dựa vào bằng chứng thực nghiệm thay vì dựa trên câu chuyện về phương pháp giao dịch thành công.
- Sử dụng công cụ phân tích: Tận dụng các phần mềm công khai (như www.r-candles.com) để kiểm tra tính hiệu quả của các chiến lược giao dịch. Những công cụ này giúp bạn kiểm tra và tinh chỉnh chiến lược một cách khách quan.
Kết luận
Để thành công trên thị trường tài chính, điều quan trọng là phải tiếp cận giao dịch với kỳ vọng thực tế. Việc nhận ra rằng nhiều câu chuyện thành công có thể chỉ là may mắn tạm thời sẽ giúp bạn tránh rơi vào FOMO (nỗi sợ bỏ lỡ) hoặc thiên kiến gần đây. Bằng cách giữ được góc nhìn cân bằng, bạn sẽ đưa ra quyết định sáng suốt hơn và phù hợp với mục tiêu dài hạn.
Thí nghiệm này hé lộ một sự thật cơ bản: trong một nhóm lớn, những kết quả xuất sắc có thể xảy ra hoàn toàn do ngẫu nhiên. Điều này không có nghĩa tất cả những nhà giao dịch hàng đầu đều nhờ may mắn, nhưng cảnh báo cho bạn về việc gán ghép thành công với kỹ năng mà không tính đến yếu tố ngẫu nhiên.
Hãy giữ nhiệt huyết và động lực, nhưng thận trọng khi mù quáng tin vào những câu chuyện thành công trong ngắn hạn – có thể chúng chỉ là kết quả ngẫu nhiên may mắn của một đám đông lớn các nhà giao dịch không có kỹ năng. Bằng cách tập trung phát triển các chiến lược dựa trên thực nghiệm và duy trì kỳ vọng thực tế, bạn sẽ giao dịch trên thị trường hiệu quả hơn và tăng cơ hội thành công trong dài hạn.
Tags:
Kiến thức